KILKA UWAG O RYKOWISKU I WABIENIU JELENI


     W kwietniu i w maju 2000 roku mia貫m okazj i zaszczyt uczestniczy w pracach jury konkursu na郵adownictwa rykowiska przez m這dych le郾ik闚 z Technikum Le郾ego w Goraju.
    Wyst瘼owali w liczbie 8-10 zawodnik闚 na郵aduj帷 byki w 9 konkurencjach. U篡wali do na郵adowania wy陰cznie karbowanych rur gumowych. O r騜nicy mi璠zy na郵adowaniem a wabieniem byk闚 pisa貫m ju w swej ksi捫ce "My郵iwskie 篡cie". Podkre郵 tu tylko jeszcze raz, 瞠 wabienie byka jest wy窺z sztuk umiej皻no軼i 這wieckiej, gdy tylko przez umiej皻ne wabienie byk, i to nie ka盥y, wyjdzie ze swej ostoi na spotkanie. Im wabi帷y ma lepszy s逝ch muzyczny, tym ma wi瘯sze szans zobaczy byka. Wabi mo積a na z這穎nych d這niach, szkle od lampy naftowej, muszli trytona, tubach gumowych, plastikowych i drewnianych. Na podstawie trzydziestoletniego do鈍iadczenia w wabieniu byk闚 twierdz, 瞠 przy za這瞠niu jednakowych umiej皻no軼i i muzycznym s逝chu - najlepsze efekty wabienia osi庵a si na z這穎nych d這niach wabiarza lub wabi帷 na szkle od lampy naftowej. Nie mam do鈍iadczenia w wabieniu na muszli trytona, ale pozosta貫 wymienione przyrz康y uwa瘸m za wydaj帷e tony sztuczne i ma這 efektywne.
    A teraz om闚i pokr鏒ce poszczeg鏊ne konkurencje na郵adowania jeleni na obu konkursach. Pierwsza konkurencja to ryk m這dego byka szukaj帷ego 豉ni. Byk m這dy w pierwszej klasie wieku ryczy wysoko, cz瘰to i g這郾o. Wydaje g這s 3-tonowy, w kt鏎ym zawsze pobrzmiewa t瘰knota. Boi si straszy inne byki. Jego g這sy wyra瘸j niezaspokojon nami皻no嗆. Kr捫y wok馧 chmary w bezpiecznej odleg這軼i, zawsze gotowy do ucieczki przed bykiem stadnym, i szuka okazji. Korzysta ze zm璚zenia lub nieuwagi byka prowadz帷ego chmar oraz z oddalenia si pojedynczej 豉ni grzej帷ej si i jeszcze nie pokrytej. Jest nazywany kibicem lub organist. My郵iwi tak to opisuj w literaturze: "Wyszed byk - mocny dziesi徠ak. Stan掖 nieopodal 豉 i po pewnej porcji st瘯a i porykiwa - rozrycza si na dobre. Typowy organista".
    W drugiej konkurencji - ryk byka w sile wieku szukaj帷ego 豉ni - nale篡 mie na wzgl璠zie, 瞠 byk w sile wieku nie maj帷y swej chmary stara si j odbi rywalowi lub przynajmniej zaw豉dn望 jej cz窷ci. I tu najcz窷ciej dochodzi do walki. Ryczy cz瘰to i g這郾o, ale znacznie grubiej ni byk m這dy, gro膨c rywalowi i wzywaj帷 go na pojedynek. Wydaje g這s przewa積ie 2-tonowy. W literaturze pi瘯nej jest taki opis: "Mruczeniem pocz皻y ryk jeleni, dmi帷y, tr帳i帷y g這si nam byk. Rzuca kr鏒kie wyzwania, to zn闚 rycza przeci庵le. ζnia za chrz彗a chrapliwie, przyzywaj帷 do siebie kochanka".
    Trzeci konkurencj by ryk starego byka szukaj帷ego 豉ni. Taki byk szuka na og馧 pojedynczej 豉ni, wabi帷 j nosowym st瘯aniem kilkakrotnie. Unika walki z bykiem w sile wieku i zadowala si pojedyncz partnerk, na og馧 ju ja這w, i pozostaje z ni w silnym zwi您ku do ko鎍a rykowiska. Ryczy grubo, 1-tonowo, ko鎍zy ryk grubym st瘯ni璚iem.
    Czwart konkurencj by poryk byka stadnego. Poryk byka oznacza jego obecno嗆 w chmarze i jest g這sem ostrzegawczym przed zbli瘸niem si innych byk闚. I tu oddaj g這s Julianowi Ejsmondowi: "S造sz po raz pierwszy jak daleki grzmot ryk jelenia: A-uuu... a-uuu... Odpowiada mu wyzwanie innego byka, przeci庵貫: o-yyy... o-yyy... S造szymy pod nami odzew drugiego byka, odzew rywala. Wtem gdzie pod nami w per這wej mgle rozbrzmiewa jak odzew wojenny st瘯ni璚ie grubego byka".
    Nast瘼n konkurencj by odg這s wabienia 豉ni przez byka lub odwrotnie. Byk wydaje taki odg這s przez nosowe st瘯anie znacznie grubiej ni robi to 豉nia, kt鏎ej g這s jest nazywany gl璠zeniem.
    W sz鏀tej konkurencji na郵adowano ryk byka strasz帷ego rywala. Byk strasz帷y rywala wydaje niskim g這sem ryk zako鎍zony co najmniej czterokrotnym kr鏒kim zewem w czasie gonu za rywalem. Je郵i byk stoi w jednym miejscu i straszy rywala, to ryczy rzadziej i czeka na odzew przeciwnika. Julian Huta - znakomity wabiarz - tak pisze w swej ksi捫ce: "Zacz掖em mo磧iwie jak najlepiej i dono郾ie wabi. G這s dra積i rozgrzane ruj byki, wzywa do walki, to znowu t瘰knie zwo造wa 豉nie. Za nim po chwili lecia nast瘼ny zew, a potem nast瘼owa okres ciszy, nas逝chiwania".
    Nast瘼na konkurencja to ryk triumfu po wygranej walce. Jest to ryk zwyci瘰ki, a wi璚 g這郾o obwieszczaj帷y si喚 i panowanie nad chmar, kt鏎 byk ju mia lub odbi rywalowi po wygranej walce. Jeden z pisarzy 這wieckich tak opisuje walk i zwyci瘰two: "Po chwili stan掖 na wzg鏎ku i imponuj帷o zarycza. W jelenim j瞛yku musia這 to by jakie wyj徠kowo szpetne i obra幢iwe wyzwisko. Da si s造sze kr鏒ki, st逝miony, gard這wy ryk, po czym jak wystrzelony z procy pop璠zi w jego stron bardzo mocny byk. Dobieg do swego przeciwnika na kilka metr闚 i stan掖. Przez kilka chwil mierzy造 si zapewne wzrokiem, po czym zacz窸y si z wolna obchodzi naoko這. W pewnym momencie nast徙i這 gwa速owne zwarcie. W ciszy nocnej 這mot jaki powsta musia by s造szalny w promieniu kilku kilometr闚. Zwarcie ograniczy這 si tylko do tego jednego, nie trwaj帷ego d逝瞠j ni 30 sekund, po czym przybysz uciek w po酥iechu jak niepyszny. Zwyci瞛ca posta chwil, rykn掖 od niechcenia, po czym z wolna wr鏂i do swej chmary".
    Konkurencja 鏀ma polega豉 na na郵adowaniu poryku byka. Byk wydaje g這s znudzonego rykowiskiem i nasyconego w tym dniu mi這軼i 豉. Oddalaj帷 si od chmary na wypoczynek wydaje g這s przypominaj帷y ziewanie.
    Ostatni konkurencj by ryk byka przy ko鎍u rykowiska. Zm璚zony nim byk po rui i walkach z rywalami jest os豉biony fizycznie, spad造 mocno w tuszy nawet o 30% swej normalnej wagi i wydaje g這s ochryp造, spowodowany nadwyr篹onymi rykiem strunami g這sowymi. Odzywa si chrypi帷o, rzadko i leniwie.
    Je郵i my郵iwy chce wabi byka, a nie na郵adowa, to zaczyna od nosowego st瘯ania, potem za daje zew byka goni帷ego 豉ni. Mo瞠 przy tym wali kijem po krzakach. Spos鏏 dalszego wabienia uzale積iony jest od zachowania si byka i jego reakcji na nasz wab.
     Na zako鎍zenie tych rad dla wabiarzy podaj pi瘯ny fragment przedwojennych wspomnie z rykowiska w Karpatach autorstwa Stefana Wiktora: "Zdaje mi si, 瞠 jestem na jakiej operze, gdzie solistami s rycz帷e jelenie, za akompaniament to szum niebotycznych jode oraz szelest spadaj帷ych li軼i. Upajaj帷y zapach drzew szpilkowych i li軼iastych, rozbrzmiewaj帷e po g鏎ach i przepa軼istych jarach t瘰kne westchnienia basowe i barytonowe, bojowe fanfary rogatych rycerzy, krusz帷ych kopie o mi這sny u鄉iech swych dam, stwarza obraz pe貫n niezapomnianych nigdy prze篡 i wra瞠".
    I jak 這wiectwo jest wiedz niesko鎍zon, tak i wabienie jeleni w czasie rykowiska b璠帷ego koron 這w闚 jest sztuk ci庵le wymagaj帷 doskonalenia.

 

                                                                                                                                                                         Bogdan Michalak

 

Autor strony i Bogdan Michalak

 

Oferta

                   Oferuj Kolegom przeprowadzenie 2-3 dniowego kursu na temat wabienia jeleni -byk闚 w czasie rykowiska. Pomagam r闚nie my郵iwym w polowaniu na byki. Zapewniam dobre efekty. Szczeg馧y do uzgodnienia telefonicznie.            Tel. 602 862 919


Z powa瘸niem               
Darz B鏎                     
 Bogdan Michalak                

 

 

 

 

strona gł闚na

 

autor: Ryszard Łosiniecki